Poëzie, Muziek en Nasi Bungkus: Herdenking in Hoogeveen vol symboliek
Hoogeveen, 16 augustus 2025 – Gisteren werd er landelijk stilgestaan bij het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog in het Koninkrijk der Nederland, Hierbij werden alle slachtoffers herdacht van de oorlog tegen Japan en de Japanse bezetting van voormalig Nederlands-Indië
In Hoogeveen was er een lokale Indië herdenking, bij het oorlogsmonument aan de Zuiderweg.
Hierbij was er special aandacht voor de inwoners van Hoogeveen die tijdens de oorlog in Nederlands-Indië zijn omgekomen.
De herdenking werd verrijkt met de gedichtenwaslijn van Delia Bremer en haar team. Gedichten werden voorgedragen vanuit de Molukse gemeenschap door Gita Lopulisa en Clive Wittle, een veteraan uit het Verenigd Koninkrijk.
Bloemen werden gelegd door locoburgemeester Niek Wind, vertegenwoordigers van de Molukse Gemeenschap Hoogeveen, en de Stichting Informatiecentrum Geschiedenis Hoogeveen & Hollandscheveld. Daarnaast werden 18 losse zonnebloemen neergelegd ter nagedachtenis aan de 18 in Indië omgekomen oud-Hoogeveners.
Voorafgaand aan de herdenking sloeg Joran Dijkstra op de trommel. Tijdens de ceremonie werd de taptoe geblazen door Ruben Dekker, waarna één minuut stilte werd gehouden. Vervolgens hees buitendienst KPL Max Schuring van de Koninklijke Marine de vlag.
De muzikale omlijsting werd verzorgd door Marthin Unitli, met gitaar en zang. Aan het einde van de herdenking werd gezamenlijk Nasi Bungkus gegeten, verzorgd door Elijah Latupeirissa. Dit bescheiden gerechtje symboliseert de veerkracht en het herstel na de oorlog, en werd destijds uitgedeeld door het Rode Kruis aan teruggekeerde krijgsgevangenen.
De herdenking vond plaats op 19.00 waar de voorzitter van de Stichting Veteranen Hoogeveen e.o Glenn Bloemberg een toespraak hield, waarin hij iedereen van harte welkom heette in het bijzonder de familie Kailey.
Het onderstrepen van het belang van herdenken en de erkenning vanuit de gemeente Hoogeveen, met het besef dat er binnen de Hoogeveense samenleving sterke verbondenheid is ontstaan met de gebeurtenissen die zich vele jaren geleden hebben afgespeeld in het voormalig Nederlands-Indië.”
“Het fysiek aanwezig zijn bij herdenkingen is van grote waarde. Daarmee wordt op zichtbare wijze erkenning en respect betuigd aan degenen die onder uiterst zware omstandigheden hebben moeten overleven, en van wie velen het leven hebben verloren door oorlog, gevangenschap, honger en uitputting.”
“Uit onderzoek van de Stichting Informatiecentrum Geschiedenis Hoogeveen en omstreken is gebleken dat de namenlijst op de herdenkingsplaquette niet volledig is. De heer Albert Metselaar, lokaal historicus, heeft de registers van de Nederlandse Oorlogsgravenstichtring zorgvuldig bestudeerd. Daarbij zijn nog achttien namen van Hoogeveners aan het licht gekomen — mensen die tijdens de oorlogsjaren tot 15 augustus 1945 zijn omgekomen in het voormalig Nederlands-Indië of elders in Azië. Het gaat om inwoners die in Hoogeveen zijn geboren en opgegroeid, en die later hun weg vonden naar Nederlands-Indië, veelal om dienst te doen in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger of binnen het civiele bestuur. Zij maakten deel uit van de Indische samenleving. Ook hen herdenken wij vandaag.
Aansluitend hield locoburgemeester Niek Wind zijn toespraak.
In zijn woorden benadrukte hij het belang van stilstaan bij alle slachtoffers van de oorlog in Azië: de Japanse bezetting van Nederlands-Indië, de interneringskampen, de dwangarbeid, de Birmaspoorweg en de vaak moeizame reis naar Nederland.
Deze verhalen zijn in Hoogeveen geen verre geschiedenis — ze leven voort in onze gemeenschap. Veel inwoners dragen dit verleden met zich mee. Tachtig jaar is een mensenleven, een volledige generatie. En met dat leven komen verhalen die lange tijd niet verteld konden worden. Soms vanwege het diepe verdriet, soms omdat er simpelweg nog geen ruimte was om ze te delen.
Juist daarom is deze Indië-herdenking van grote betekenis. Niet alleen om te gedenken, maar ook om eindelijk te erkennen. Want de essentie van herdenken is: dat wat gebeurd is, niet vergeten mag worden. Dat wat mensen is aangedaan, benoemd moet worden. En dat de pijn die generaties lang is meegedragen, erkenning verdient.
De locoburgemeester vroeg ook aandacht voor de kracht van hen die, ondanks alles, zijn doorgegaan. De veerkracht van gezinnen die na de oorlog opnieuw moesten beginnen — hier, in een land dat soms koud en onbegrijpend aanvoelde. Mensen die werkten, kinderen grootbrachten, en hun verdriet in stilte met zich meedroegen.
Herdenken is misschien geen verplichting. Maar het is wel een manier om het verleden werkelijk te begrijpen, zodat we ons kunnen verhouden tot het heden. Het is een vorm van respect. Voor wie er niet meer is. Voor wat verloren ging. En ook voor wat, ondanks alles, is opgebouwd.
Ook Tweede Kamerlid Harry Bevers (VVD) kreeg het woord.
Vandaag eren en herdenken we naar schatting vier miljoen slachtoffers van oorlog en bezetting. Honger, ziekte, dwangarbeid en de onvoorstelbare onderdrukking tijdens de Japanse bezetting hebben een verwoestende tol geëist.
Juist daarom is het van groot belang om te blijven herdenken. De bezetting van voormalig Nederlands-Indië laat op indringende wijze zien wat er kan gebeuren wanneer vrijheid en veiligheid moeten wijken voor oorlog, machtsmisbruik en onderdrukking.
We staan stil bij de offers die zijn gebracht en de moed van de soldaten van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL), die vochten voor de vrijheid van Nederlands-Indië. Ook de moed van mannen en vrouwen in de kampen verdient diepe bewondering—zij probeerden elkaar en hun kinderen te beschermen tegen de wreedheden van de Japanse bewakers. De moed om te vluchten, op zoek naar vrijheid en veiligheid, verdient ons grootste respect.
Hoogeveen kent een grote Molukse gemeenschap, gekenmerkt door sterke onderlinge banden en een diep gevoel van saamhorigheid. Na de oorlog werden ex-KNIL-militairen en hun gezinnen tijdelijk (!) naar Nederland gebracht. Hun ontvangst was vaak kil en afstandelijk, en hun integratie verliep moeizaam en pijnlijk. Pas later is het besef gegroeid hoe belangrijk hun rol was in Nederlands-Indië.
Gisteren was het precies 80 jaar geleden dat Japan capituleerde. Het aantal ooggetuigen uit die tijd neemt af, en daarom is het van groot belang—zelfs noodzakelijk—om deze dag jaarlijks te blijven herdenken.
Wat veel mensen zich niet realiseren, is dat na de capitulatie van de Duitse troepen op 5 mei in Wageningen, het nog bijna drie maanden duurde voordat de Tweede Wereldoorlog wereldwijd ten einde kwam—op 15 augustus 1945.
Die datum markeert een cruciaal keerpunt: het definitieve einde van de oorlog en de bevrijding van het gehele Koninkrijk der Nederlanden. Herkennen en herdenken is essentieel. Alleen door te blijven vertellen wat er is gebeurd, kunnen we het doorgeven aan volgende generaties. Om alles op alles te zetten om herhaling te voorkomen. En als eerbetoon aan al die mensen die verlangden naar vrijheid en veiligheid.
Verlag en foto’s: Paula Bansema
…
Hoogeveen, 25, maart 2025 – Na een intensieve restauratieperiode wordt het Joods Herdenkingsmonument aan de Zuiderweg in Hoogeveen op donderdag 27 maart om 10.00 uur teruggeplaatst. Dit markeert een belangrijke mijlpaal in het behoud van dit gedenkteken, dat de herinnering aan de Joodse slachtoffers in Hoogeveen levend houdt.